Zoekwoordonderzoek: de complete gids

Wat is zoekwoordonderzoek precies?

Zoekwoordonderzoek (in het Engels keyword research) is het systematisch verzamelen, meten en ordenen van zoektermen die relevant zijn voor jouw aanbod. Het is de eerste stap van elke seo strategie, omdat het bepaalt over welke onderwerpen je schrijft en welke pagina’s je bouwt.

Wie in het Engels zoekt op “keyword and SEO” of “SEO and keywords”, bedoelt hetzelfde: zoekwoorden zijn de brug tussen wat iemand intypt en wat jouw pagina beantwoordt. Een zoekwoord kan één woord zijn (“kozijnen”), maar ook een hele vraag (“hoe lang gaan kunststof kozijnen mee”). Beide horen in je onderzoek.

Ook de spelling telt. In onze eigen zoekwoorddata voor dit onderwerp (DataForSEO, november 2026) wordt “zoekwoorden onderzoek” ongeveer 480 keer per maand gezocht, terwijl de aaneengeschreven vorm “zoekwoordonderzoek” rond de 70 keer per maand blijft. Wie alleen op zijn eigen schrijfwijze let, mist dus het grootste deel van de zoekers.

De begrippen die je moet kennen

Elk zoekwoord beoordeel je op een paar vaste kenmerken. Tools noemen ze soms anders, maar de betekenis is gelijk.

De zoekintentie verdient een eigen artikel, omdat een verkeerde inschatting ervan de meest gemaakte fout in zoekwoordonderzoek is. In deze gids gaan we vooral in op het vinden, meten en kiezen van zoekwoorden.

Wat zijn longtail zoekwoorden?

Longtail zoekwoorden zijn specifieke zoektermen van meestal drie of meer woorden, met weinig zoekvolume per term maar een duidelijke vraag erachter. “Schoenen” is een shorttail term, “waterdichte wandelschoenen dames breed” is longtail.

Het overgrote deel van alle zoekwoorden heeft weinig volume. Backlinko analyseerde 306 miljoen zoekwoorden en vond een mediaan zoekvolume van slechts 10 zoekopdrachten per maand (Backlinko, 2020). Long tail zoekwoorden zijn daarom vaak de snelste route naar verkeer voor een mkb-website: minder concurrentie, en de zoeker weet al wat hij wil.

Hoe doe je een zoekwoordenonderzoek? Het stappenplan

Een goed zoekwoordonderzoek volgt zeven stappen, van breed naar smal. Reken voor een kleine website op een paar dagdelen; voor een webshop met honderden producten op meer.

Stap 1: Begin bij je aanbod en je klant

Schrijf je belangrijkste diensten of productgroepen op en zet er de vragen naast die klanten aan de telefoon of per mail stellen. Die vragen zijn letterlijk zoekwoorden, vaak longtail. Vraag ook collega’s met klantcontact welke woorden zij horen.

Stap 2: Verzamel ideeën uit Google zelf

Typ je onderwerp in Google en noteer de automatische aanvullingen, de vragen in het blok “Mensen vragen ook” en de gerelateerde zoekopdrachten onderaan. Dit is gratis en het is data van Google zelf.

Stap 3: Haal je bestaande data op

Heeft je website al verkeer, open dan Google Search Console en bekijk onder Prestaties op welke zoekopdrachten je nu al vertoond wordt. Zoekwoorden op positie 8 tot 20 zijn vaak de snelste winst: Google vindt je al relevant, maar je staat nog net niet goed genoeg.

Stap 4: Meet zoekvolume en concurrentie

Zet je lijst in een zoekwoordtool, zodat je per term het zoekvolume kunt checken. De google keyword planner (in het Nederlands de Google Zoekwoordplanner) is gratis met een Google Ads-account. Let op: adverteerders die weinig of niets uitgeven, zien in de Google Ads zoekwoordplanner vaak bereiken zoals 100 tot 1.000 in plaats van exacte aantallen (Search Engine Land, 2016). Betaalde tools als Ahrefs en Semrush geven schattingen per zoekwoord en een moeilijkheidsscore.

Stap 5: Controleer de trend

Met Google Trends zie je of de vraag stijgt, daalt of elk jaar in dezelfde maanden piekt. Een zoekwoord dat in maart piekt, wil je in januari al op een goede pagina hebben staan.

Stap 6: Bekijk de zoekresultaten per zoekwoord

Zoek elk serieus zoekwoord op en kijk wat er bovenaan staat. Staan er alleen grote merken of overheidssites, dan is een specifiekere variant slimmer. Staat er een AI-overzicht, dan weet je dat Google een direct antwoord geeft en dat je pagina dat antwoord bovenaan moet hebben om als bron te dienen.

Stap 7: Groepeer en koppel aan pagina’s

Zoekwoorden met dezelfde vraag erachter horen op één pagina. “Zoekwoordplanner” en “google zoekwoordplanner” krijgen dus geen twee pagina’s. Zo voorkom je dat pagina’s elkaar beconcurreren (kannibalisatie). Het resultaat is een zoekwoordkaart: per pagina één hoofdzoekwoord, een paar varianten en de vragen die de pagina beantwoordt.

Zoekwoorden kiezen: een rekenvoorbeeld

Je kiest zoekwoorden niet op volume alleen. Wij gebruiken een eenvoudige score van 1 tot 3 op drie punten en vermenigvuldigen die: relevantie voor je aanbod, haalbaarheid (concurrentie) en volume. Een score van 27 is het maximum.

Een voorbeeld voor een fictieve kozijnenspecialist in het Westland:

Het brede woord “kozijnen” lijkt het aantrekkelijkst, maar scoort het laagst: landelijke spelers domineren en de vraag erachter is onduidelijk. De prijsvraag en de levensduurvraag winnen. De lokale term heeft weinig volume, maar trekt precies de juiste klant en hoort daarom op de dienstpagina.

Gebruik deze score als hulpmiddel, niet als wet. Een zoekwoord met score 6 kan toch belangrijk zijn als het je kernproduct is.

Zoekwoordonderzoek voor AI-zoekmachines

Zoekwoordonderzoek gaat in 2026 ook over vragen die mensen aan ChatGPT, Perplexity of de AI-modus van Google stellen. Die vragen zijn langer en persoonlijker: niet “kozijnen westland”, maar “welke kozijnen zijn het onderhoudsvriendelijkst voor een huis aan zee”.

Dat heeft gevolgen voor het verkeer. Pew Research Center keek naar het zoekgedrag van Amerikaanse gebruikers en zag dat bij zoekopdrachten met een AI-samenvatting 8 procent van de bezoeken leidde tot een klik op een gewoon resultaat, tegen 15 procent zonder samenvatting (Pew Research Center, juli 2025). In maart 2025 verscheen zo’n samenvatting bij ongeveer 18 procent van de onderzochte zoekopdrachten.

Wat je anders doet:

• Verzamel vragen, niet alleen termen. Het vragenblok in Google en AnswerThePublic zijn hiervoor bruikbaar.
• Noteer per zoekwoord of er een AI-overzicht staat. Is dat zo, zet dan een kort, zelfstandig antwoord bovenaan je pagina, zodat AI het als bron kan citeren.
• Kijk naar de bronnen die AI noemt. Stel je belangrijkste vragen zelf aan ChatGPT en noteer welke sites als bron verschijnen. Dat zijn je echte concurrenten in AI-antwoorden.

Van lijst naar zoekwoordkaart

De zoekwoordkaart is de vertaling van je onderzoek naar je website. Per pagina leg je vast welk zoekwoord centraal staat, welke varianten meegaan en welke vragen beantwoord worden.

Elk zoekwoord staat maar op één plek in de kaart. Twijfel je of twee zoekwoorden op één pagina horen, zoek ze dan allebei op: tonen de resultaten grotendeels dezelfde pagina’s, dan horen ze samen.

Zoekwoorden optimaliseren: waar zet je ze neer?

Zoekwoordoptimalisatie betekent dat je het hoofdzoekwoord op de plekken zet die Google en lezers het eerst zien, zonder de tekst onnatuurlijk te maken:

• de title tag en de H1;
• de eerste honderd woorden;
• minstens één tussenkop;
• de URL en de meta description;
• de alt-tekst van een relevante afbeelding.

Verwerk varianten en synoniemen verderop in de tekst. Een vaste dichtheid bestaat niet; schrijf eerst voor de lezer. Wie zoekwoorden optimaliseren opvat als zo vaak mogelijk herhalen, krijgt een tekst die slechter leest en niet beter scoort.